S06, aflevering 6 | De tuin past bij de woning

Hoe maak je een historische tuin onderhoudsvriendelijker?

De tuin bij de burgemeesterswoning is een park van één hectare. De vorige eigenaars onderhielden hem tot in de puntjes. De nieuwe eigenaars willen het historische ontwerp behouden, maar het onderhoud beperken en de biodiversiteit vergroten. Tijl begeleidt hen daarin.

Hoe wordt een gazon een bloemrijk grasland?

Het gazon wordt niet meer bemest. De meeste gazons zijn overbemest, waardoor gras sterker is dan andere planten. Tijl plant groepen narcissen en vaste planten in het gras. Daarnaast zaait hij grote ratelaar. Die plant is een halfparasiet: haar wortels hechten zich aan die van het gras en nemen er vocht en voeding uit. Zo verzwakt het gras en krijgen bloeiende planten meer kansen.

Waarom verdwijnen de scheerhagen?

De woekerende bamboe paste niet in deze tuin. Ook de buxus- en taxushaagjes verdwijnen. Ze waren mooi, maar moesten twee tot drie keer per jaar geschoren worden en hebben weinig waarde voor biodiversiteit. Tijl bekeek elke plant afzonderlijk: past ze bij het historische karakter van de tuin, of draagt ze bij aan natuur en biodiversiteit? Venkel blijft bijvoorbeeld staan. Het is een waardplant voor de rupsen van de koninginnenpage.

Wanneer betaalt minder onderhoud zich terug?

Waar nu vormsnoei en wintergroene hagen staan, komen gemengde borders met vaste planten, hooilandjes, bloemenweides en bollengraslanden. Die vragen veel minder beheer. De eerste twee jaar zijn er meer kosten om planten te verwijderen en nieuwe aan te leggen. Volgens Tijl verdien je die na vijf à tien jaar terug, omdat het onderhoud minder intensief wordt. Dat principe geldt ook voor een kleine stadstuin van 25 vierkante meter.

Wat gebeurt er met de oude moestuin?

De oude moestuin bestaat uit vier gelijke bedden tussen muurtjes. De muurtjes blijven, maar groenten en eenjarige planten vragen te veel werk. Tijl maakt er een bloementuin van in de stijl van de Nederlandse tuinontwerper Piet Oudolf: grote groepen vaste planten en siergrassen die rechtop blijven staan en het hele jaar mooi zijn. Ze moeten alleen in het voorjaar teruggeknipt worden.

Waarom ligt er een houten pad in de tuin?

De paden in kasseien en hout blijven. Een houten pad kan glad worden als het nat is. Toch had het een duidelijke functie: de vorige eigenaars wilden dat iemand in een rolstoel tot in alle hoeken van de tuin kon komen.

Wat is een berceau?

De tuin heeft loofgangen met rozen en met linden. Een lindeloofgang heet in vaktaal een berceau. Meestal staan er aan beide kanten leilinden die bovenaan samenkomen. Hier staan ze maar aan één kant en buigen ze over het pad. De berceau geeft schaduw en stuurt je blik telkens in een andere richting.

Hoe hou je veteraanbomen gezond?

De eiken en beuken in de tuin zijn wellicht in 1880 geplant. Het zijn veteraanbomen, verbonden met de geschiedenis van de woning en waardevol voor klimaat en natuur. Tijl legt onder hun kroon een mulchlaag van herfstblad en houtsnippers uit de tuin. Die composteert traag, activeert het bodemleven en helpt de wortels om vocht en voeding op te nemen. Zo kunnen de bomen nog decennia mee.

Wat doet een tuintherapeut?

In een moestuin bij een praktijk voor psychologen en pedagogen werkt tuintherapeute Katrien met kinderen, jongeren en volwassenen. Ze kiest voor de tuin in plaats van een gespreksruimte. Samen met de cliënt doet ze wat het seizoen vraagt: zaaien, planten, oogsten of wieden. Het gesprek loopt vanzelf mee. Tuinervaring is niet nodig. Ze merkt dat veel mensen de tuin rustgevend vinden.

Hoe ziet erfgroen eruit?

In de buurt van Bree ligt een boerderij die al vier generaties in dezelfde familie is. Op oude Vlaamse boerderijen vind je vaak dezelfde planten: linden bij de ingang, sering, hortensia’s en pioenen. Sering bloeit al half april en werd vroeger gebruikt om de Mariakapelletjes te versieren in mei. Leilinden aan de zuidkant hielden het boterhuis koel.

Hoe sluit een woning aan bij het landschap?

De nieuwe uitbreiding van de woning is volledig gericht op het landschap rondom. Ze lijkt te zweven boven grote betonplaten, die ook dienen als zitbank. Rond de woning ligt een kiezelpad, ontworpen door Tijl. Het lijkt op een droge rivier uit een Japanse tuin: de afgeronde kiezels bewegen wanneer je erop stapt, zodat er kleine golfjes lijken te ontstaan.

Hoe regel je de waterhuishouding?

In de hele tuin trekt regenwater in de bodem. Op de uitbreiding ligt een groendak met sedum. Wat daar doorsijpelt, gaat naar een infiltratievoorziening, net als het water van de oude woning en de stallen. Het opgevangen regenwater wordt alleen gebruikt voor de woning en de boerderij, niet voor de tuin. Als landbouwers vinden de bewoners het niet logisch om hun tuin water te geven terwijl de velden rondom verdrogen. De tuin hoort bij het landschap en deelt in de droogte.

Welke bomen passen bij een landelijke tuin?

Een oude notelaar geeft schaduw en koelte. Op boerderijen werden notelaars vroeger bij de stallen geplant omdat ze vliegen zouden weren. Zijn kroon wordt tot tien meter breed, dus in een stadstuin begin je er beter niet aan. In de tuin kwamen een els en fruitbomen bij, zoals de appel ‘Trezeke Meyers’ en de zoete kers ‘Annabella’. Ze staan aan de rand, zodat het zicht op het landschap open blijft.

Hoe hou je een tuin open en toch afgesloten?

De tuin is omheind met een kastanjehouten hekwerk, zodat de dochter en de teckel binnen blijven. Je kan erdoorheenm kijken naar het landschap. Waar meer beschutting nodig was, legde Tijl stukken vogelvriendelijke haag aan, met meidoorn, kornoelje en liguster. Daarnaast staan er maar twee struiken in de tuin: een krentenboompje en een gele kornoelje. Ze sturen het zicht naar het landschap.

Hoe brengen bloembollen het landschap in de tuin?

In de tuin, die nog maar twee jaar oud is, ligt een bloembollenborder met verwilderingsbollen. Deze narcissen worden elk jaar talrijker. Er komen nog camassia’s bij, zodat de bollen tot in juni bloeien. Pinksterbloemen en andere weideplanten versterken de band met het landschap. Tegen de woning staan borders met vaste planten, zoals kruipend zenegroen, die het hele jaar kleur geven en bijen en vlinders aantrekken. Dat is ook goed voor de landbouw in de omgeving.

Ook toe aan een tuin die past bij je woning?

Een tuinaannemer bekijkt wat bij je woning en je omgeving past, wat je kan behouden en hoe je het onderhoud beperkt. Vind meteen een tuinaannemer in jouw buurt.