S06, aflevering 2 | Een tuin op het lijf geschreven

Waarom moest deze tuin vernieuwd worden?

De bewoners kochten hun woning in hartje Antwerpen meer dan veertig jaar geleden. Ze legden toen een tuin aan die aansloot bij hun nieuwe keuken en eetruimte. Intussen was die tuin gedateerd en volledig dichtgegroeid. Twee grote bomen en een ceder van voor hun tijd staan er nog altijd.

Hoe maak je een tuin toegankelijk voor later?

De bewoners willen er nog lang wonen en blijven genieten, ook als ze minder goed te been zijn. Lieve werkte daarom alle opstapjes en oneffenheden weg. Ook met een rollator kan je nu tot achteraan in de tuin. Het houten terras, dat glad werd door groene aanslag, maakte plaats voor een stevige verharding. Het pad loopt nu door tot achteraan en volgt een organische vorm.

Hoe werkt een circulaire tuin?

Bijna alle verharding komt uit de oude tuin of van andere werven. De betontegels lagen vroeger op zand en konden zo opnieuw gebruikt worden. Lieve legde ze omgekeerd, waardoor de afgeronde rand zichtbaar wordt. Bij de keuken ligt een breder deel voor tafel en stoelen. Achteraan staat een zitbank, waar je kiest tussen schaduw onder de boom en namiddagzon.

Hoe breng je licht in een schaduwrijke stadstuin?

In een stadstuin is het verschil tussen zon en schaduw groot. Deze tuin was dichtgegroeid met zware heesters. Lieve haalde een deel weg om licht binnen te laten, maar behield de twee grote bomen voor privacy en koelte. Bruikbare heesters bundelde ze tot een bosje achteraan. Viburnums en een hortensia die verdrongen stonden, kregen een betere plek.

Welke planten geven kleur in de schaduw?

Lieve keek eerst naar wat het al goed deed. Elfenbloem (Epimedium) verdraagt droogte, wat hier nodig is. Ze vulde de bestaande varens aan met nieuwe soorten en voegde bosanemonen toe. In het najaar volgen bloembollen. De bewoners wilden vooral kleur: geel, oranje en paars. Zo ziet ook de schaduwkant er kleurrijk uit.

Hoe koelt een stadstuin af?

Op hete dagen heeft de stad last van het hitte-eilandeffect. Deze tuin blijft koel dankzij de vele planten en de grote bomen. Een van die bomen staat er al een zestigtal jaar en wordt regelmatig licht gesnoeid, zodat hij zijn natuurlijke vorm behoudt. Laat dat werk over aan een boomverzorger: een fout in de snoei herstel je niet zomaar.

Welke planten doen het goed onder bomen?

In het Arboretum Kalmthout leer je dat veel planten niet groeien onder een bladerdak, maar sommige soorten wel. Narcissen, sneeuwklokjes, cyclamen, speenkruid en leverbloempjes groeien, bloeien en vormen blad in het voorjaar, wanneer de bomen nog kaal zijn. In de zomer rusten ze in hun bol of knol op een koele, schaduwrijke plek. Het arboretum experimenteert ook met cyclamensoorten die vroeger alleen in een pot stonden, maar nu buiten winterhard blijken.

Waarom moeten oude spoorwegbielzen weg?

De tuin van Maarten en Laura in Berchem lag vol terrassen. Rechts stond een verhoogde plantenbak van spoorwegbielzen. Die zijn vaak behandeld met carbolineum of creosoot, giftige stoffen die je niet in je tuin wil. Lieve liet de bielzen afvoeren als chemisch afval. De appel-, peren- en kersenboom in de bak bleven staan: hun wortelzone mocht niet afgegraven worden. Daarom ligt dat deel van de tuin hoger.

Hoe overbrug je een hoogteverschil?

Lieve verving de bak door een talud met mediterrane kruiden, zoals venkel en salie. Ze verdragen droogte in de namiddagzon en je kan ze gebruiken in de keuken. Een muurtje in breuksteen met kruiptijm vangt de rest van het hoogteverschil op. Bovenaan ligt een warm terras, en in de muur zit een zitbank in blauwe hardsteen. Het terras bij de woning bestaat uit grote breuksteenplaten met open voegen, waartussen groen groeit.

Hoe werken een wadi en een vijver samen?

Een wadi laat regenwater snel in de bodem trekken, maar staat in droge periodes leeg. Daarom combineerde Lieve hem met een vijver die water vasthoudt. Die vijver wordt bijgevuld met regenwater uit een ton. Zo hebben insecten, vogels en kleine zoogdieren altijd water. In de wadi staan planten die zowel natte als droge periodes aankunnen: gele lis, dotterbloem en grote kattenstaart. Op de drogere randen groeien varens, vrouwenmantel en nagelkruid.

Waarom een kruidenrijk gazon?

In plaats van een strak gazon groeit hier een bloeiend groentapijt met klaver en weegbree. De witte klaverbloemen zitten vol stuifmeel en nectar voor insecten. De bewoners maaien plaatselijk en niet alles tegelijk, zodat er altijd iets bloeit. Spontane planten krijgen kansen: vergeet-mij-nietjes zaaien zich uit en bastaardwederik is een waardplant voor de teunisbloempijlstaart, een nachtvlinder.

Ook toe aan een groene stadstuin?

Een tuinaannemer bekijkt wat je kan behouden, hoe je zon en schaduw benut en hoe je tuin klaar is voor later. Vind meteen een tuinaannemer in jouw buurt.