S05, aflevering 5 | Lekker groen

Accent op smaak en geur

In Kortrijk heeft een tuin van ongeveer 20 à 30 jaar oud een accent op smaak, geur en gebruik in de keuken. Filip Bonné maakt van lekkere tuinen zijn specialiteit. De kruidentuin is opgebouwd in trapvorm. Onderaan komen kruiden die graag vocht en koelte hebben, bovenaan mediterrane kruiden die graag droger en warmer staan. Er komt salie en berglook bij.

Leibessen en geblakerd hout

Bessen worden aangevuld met leibessen, Japanse wijnbes en bramen tegen een palenconstructie van robiniahout. De onderzijde van de palen wordt geblakerd met een gasbrander. Die koolstoflaag beschermt het hout tegen rotting. Dit past in een ecologische tuin.

Spreiding in pluktijd

Rode bessen of Sint-Jansbessen zijn allemaal tegelijk rijp tegen 24 juni, het doopfeest van Johannes de Doper. Voor spreiding in tijd kiest Filip voor de variëteit Rovada, die pas eind augustus rijpt. Deze vormt veel horizontale takjes waar het vruchtdragen zit voor een mooie oogst.

Zure grond voor bosbes

Amerikaanse bosbes en echte bosbes willen beide zure grond. Ver weg blijven met kalk en zorgen voor heidegrond in een zo groot mogelijk plantgat. Filip verzuurt de grond met mulch van eiken- en beukenbladeren, dennenaalden en denappels in plaats van turf. Turf wordt ontgonnen uit de natuur, waarbij waardevolle natuur opzijgeschoven wordt.

Leibomen snoeien

Bij leibomen moet twee keer per jaar gesnoeid worden: wintersnoei en zomersnoei. Zolang de bloesem niet uitgebloeid is, mag wintersnoei gebeuren. Filip vormt verticale scheuten om tot vruchtsporen met een mooi evenwicht aan bladeren en bloesem voor hoge productiviteit. Zomersnoei in volle zomer houdt de plant mooi in model. Elke plantensoort reageert anders op snoei. Vakkennis is nodig. Laat een tuinaannemer om de paar jaar langskomen om orde op zaken te stellen.

Moestuin met teeltwisseling

In de moestuin komen acht gelijke bedden van 1,20 meter breed en 2,5 meter lang. Je hoeft nooit met de voeten in een bed te staan waardoor de aarde luchtig blijft voor biologisch bodemleven. Kleine hoeveelheden plukvers kweken is het doel in plaats van grote hoeveelheden.

Voordelen van teeltwisseling

Teeltwisseling combineert voordelen: optimaal gebruik van voedingsstoffen en plantengezondheid. Begin in een eerste bed met planten die veel voeding nodig hebben. Schuif planten op waardoor het bed armer wordt van samenstelling, maar niet alle planten hebben even veel voeding nodig. Koolplanten vier jaar na elkaar op dezelfde plaats zorgen voor knolvoet, een vergroeiing van de wortels waardoor kool uiteindelijk sterft.

Duurzame afkasting

De afkasting gebeurt met gerecycleerde kunststof planken die onverslijtbaar zijn. Azobé paaltjes zijn goedkoper dan gerecycleerde kunststof paaltjes en bieden weerstand tegen rot. Deze moestuinbedden gaan een tuinleven lang mee.

Luisteren naar de klant

Filip luistert eerst naar mensen: hoe leven zij, hoe koken zij, wat gebruiken zij uit een tuin. Dan kijkt hij naar zonlicht en plaats in de tuin. Hij raadt aan om variaties te brengen in pluktijdstip en smaak zodat mensen vanaf mei-juni tot september-oktober altijd iets hebben om naar uit te kijken. Een lekkere tuin kan altijd, ook op zware kleigrond of zandgrond met grondverbeteraar.

Snoeptuin in de stad

In Gent bij Timelab, een maakplek voor duurzaamheid, ligt een snoeptuin van 175 vierkante meter in een ommuurde ruimte bij een oude vermicellenfabriek. Vervuilde grond werd professioneel verwerkt en nieuwe grond ingebracht. Filip creëerde gelaagdheid zoals in een voedselbos met 80 verschillende eetbare plantensoorten: planten met eetbare wortels, bodembekkers, middelhoge struikjes, hogere struiken, bomen en klimplanten. De chef van het restaurant oogst smaakmakende kruiden voor gerechten met Thaise inslag.

Herbruik en duurzaamheid

Herbruikmaterialen en duurzaamheid primeren. Tegels van verschillende plekken liggen op gestampte aarde zonder fundering voor geen negatieve impact op milieu en bodemleven. In de kruidenhoek vormen kasseitjes een spiraalvormig muurtje waarin grond omhoog loopt. Onderaan komen citroenverbena en tijm die van gewone tuingrond houden. Hoger wordt de grond droger voor mediterrane soorten zoals lavendel en rozemarijn.

Zelfzaaiende kruiden

Valeriaan en venkel zaaien zichzelf massaal uit op zonnige humusrijke plekken. Jonge blaadjes van valeriaan geven sla een fris toets en bloemetjes zijn mooi als borddecoratie. Jonge blaadjes van kruipend zenegroen zijn ideaal voor kruidenboter of roomkaas, maar niet teveel gebruiken want anders wordt het bitter.

Kruiden voor kookprogramma's

Kruidenkweker Lodi merkt door kookprogramma's toegenomen belangstelling voor kruiden. De combinatie van een eetbaar blad met een eetbaar bloemetje doet het goed. Kaapse look heeft een gerookte looksmaak en een mooi eetbaar bloemetje. Er zijn verschillende varianten met paarse of witte bloemetjes en een variant met bondkleurig blad.

Alternatieven voor basilicum

Klassieke Genuabbasilicum gaat snel kapot, maar African Blue basilicum is een gestekte variant die sterker is. Bonte houttuynia groeit makkelijk in schaduw en is decoratief en eetbaar. Kerryplant ruikt lekker en heeft een mooi accent in de tuin. Het assortiment van 350 soorten blijft uitbreiden dankzij Lodi's vader die speciale soorten zaait en opkweekt.

Fruit op kleine oppervlakte

Terug in Gent staan stekelbesstruiken, een hazelaar die na 10 jaar ongeveer 5 kilo noten oplevert en thuis is voor vogels en insecten, en een vijgenboom die na 10 jaar ongeveer 20 kilo vijgen levert verdeeld over voor- en najaar. Snoerfruit op een laag stametje met gesteltakken levert flink wat fruit op kleine oppervlakte.

Verticale tuin

Achteraan staan twee verticale tuinelementen zonder bodem ontwikkeld door Timelab. Plantjes bovenaan krijgen via capillaire werking en zuigwerking water. Dit systeem vindt via tuinaannemers zijn weg naar andere tuinen voor optimaal gebruik van ruimte.