S05, aflevering 10 | Natuurtuin

Natuurtuin in Engelse tuinwijk

In Beringen in de Cité, een wijk uit 1929 voor mijnpersoneel volgens Engelse tuinwijkprincipes met veel open ruimte en overvloed aan groen, ligt een natuurtuin. De veldbies werd naar achter gedrukt en in toom gehouden. De ruimte vooraan wordt gevuld met geranium macrorrhizum Spessart, die in het najaar mooi kleurt, in de zomer bloeit, stevige pollen vormt en zich uitzaait voor een natuurlijke uitstraling.

Structuur in de achtertuin

De achtertuin werkt volgens ontwerp met duidelijke structuur, zichtbaar vanaf het terras: vijvertje bij tuinberging, tuinpad dat door de tuin slingert en terrasje in het midden, omzoomd met haarbeukhaag die nog aan hoogte moet winnen. Het terrasje ligt hoger door een ingegraven regenwaterton die net niet diep genoeg kon. Uitgegraven grond bedekt de ton en is links en rechts uitgespreid.

Gradiënt en plantenkeuze

Dit creëert een gradiënt met verschil in textuur en bodemgesteldheid. Op de ophoging groeien planten die van droogte houden. Geel walstro doet het uitstekend op zandige, droge grond en is een plant van deze streek die vroeger als strooisel gebruikt werd om melk voor te bereiden op kaasmakerij. Leon heeft veel planten gezaaid en bijgebracht, zoals margrieten en cichorei met blauwe bloempjes.

Maaibeheer voor bloemrijke tuin

Maaibeheer is de belangrijkste vorm van beheer in natuurtuinen. De meeste Vlaamse tuinen hebben een te rijke bodem met te veel voedsel. Door gericht te maaien op de juiste momenten van het jaar onttrek je een deel van dat voedsel aan de bodem. Inheemse bloemen hebben over het algemeen liever een armere bodem, grassen liever een rijkere. Door op twee of maximaal drie momenten te maaien, krijgen bloemen voordeel ten opzichte van gras.

Flexibel maaischema

Leon besloot niet te maaien, ondanks dat begin juli een typisch moment is. Hij zag veel bloemen, waarvan een deel nog in zaad moet komen, en weinig gras. Deze gunstige omstandigheden betekenen dat maaien nog niet nodig is. Bloemenweiden zijn levende gehelen met altijd verrassingen. Zaden waaien aan en sommige soorten voelen zich thuis. Distelvinken pikken zaaddozen van kaardebol open om zaadjes te eten.

Ongewenste en welgekomen planten

Spontaan kiemende elzen en wilgen in het natte, lagere gedeelte worden weggehaald, omdat ze uitgroeien tot manshoge, brede struiken die een obstakel vormen en zicht wegnemen. Respect voor bomen hoort bij natuurdenken. Gleditsia is niet streekeigen, maar mag blijven. Kastanje die 2000 jaar geleden door Romeinen uit Zuid-Europa en Noord-Afrika meegebracht werd, mag blijven. Linde is wel streekeigen.

Bosje en verbinding

Fruitbomen zijn bijgebracht door eigenaars. Biotoop plantte achteraan een bosje met lijsterbes, meidoorn en hazelaar. Die moeten groeien, zodat de tuinberging weggestopt wordt en het bosje opklimt naar hogere bomen en linkt aan het park erachter. Vogels, kleine zoogdieren en insecten worden uitgenodigd om tot in de tuin te komen voor rijkere natuur.

Vlaamse tuinaannemers

Hartwig Moyaert van VLAM legt uit dat ongeveer 1700 tuinaannemers in Vlaanderen werken, van eenmansbedrijven tot grote bedrijven met tientallen medewerkers. Diversiteit is enorm met specialisaties in dak- en gevelgroen, natuurlijke zwemvijvers, ecologische tuinen of totaalconcepten. Voor elke wens is er een tuinaannemer die de droomtuin kan realiseren. Onderhoud blijft belangrijk en zorgt voor een groot deel van het werk.

Drie tuintypes

De brochure Tuinen van Morgen toont drie modellen om mensen te inspireren. Natuurtuin of wilde tuin is geen verwilderde tuin, maar werkt samen met natuur op basis van doordacht ontwerp met specifiek onderhoud. Bufferen van regenwater, waterdoorlatende materialen en inheemse bloemen en planten zijn goed voor lokale fauna en flora en zijn belangrijk. Exoten die bijdragen aan biodiversiteit zijn welkom. Massieve verharde oppervlakken zien we niet terugkomen.

Belevingstuin en comforttuin

Belevingstuin zet maximaal in op zintuigen en genieten met kabbelend water, zachte bladtexturen en pluktuin. Het is een sociale tuin, ontworpen om met familie en vrienden van te genieten, met elementen zoals een hangmat en vuurkorf. Comforttuin combineert esthetiek en technologie. Bij technologie denken we aan een slimme tuin met robotmaaier en slimme irrigatie met sensoren om op het juiste moment water te geven. De brochure is digitaal en fysiek beschikbaar op tuinaannemer.be.

Natuurtuinen bij industriegebied

In Turnhout heeft een industriegebied natuurlijke tuinen om milieu- en klimaatbewustzijn te tonen. Op het parkeerterrein liggen waterdoorlatende parkeerstroken met mini-natuurgebieden ertussen en knotwilgen. Die soort wordt niet te groot voor de beperkte oppervlakte. Dakvlakken voeren regenwater af naar poelen en wadi's. Een wadi is een laagte waar water binnen 2 tot 3 uur infiltreert. In een poel blijft water staan

Poel met rijke vegetatie

De poel heeft duidelijk verschil tussen planten in wadi en in poel. Lisdodde, moerasanemoon en grote kattenstaart groeien er. Eenden broeden er. De zachte helling aan de zonnekant is een strandje waar dieren gemakkelijk in en uit het water kunnen en van warmte kunnen genieten. In het water leven insecten en amfibieën.

Binnentuin als groene oase

De binnentuin in het midden van het gebouw is strak vormgegeven. Waar je ook bent, in kantoren, vergaderzaal of gangen, je ziet altijd het groen. Uitkijken op groen werkt stressverlagend en verhoogt productiviteit. Deuren schuiven automatisch open, zodat medewerkers tussen het groen kunnen zitten met banken voor ontmoeting en contact. Het is een kokon en microklimaat, aangenaam bij warme temperaturen.

Mix van planten

Er is gekozen voor een mix van inheemse en traditionele tuinplanten om beter aan te sluiten bij architectuur. Bewust zijn planten gekozen die weinig onderhoud vragen. Vier onderhoudsbeurten per jaar volstaan. Bodembedekers zoals lievevrouwebedstro en vrouwenmantel zorgen dat ongewenste planten wegblijven en sluiten de bodem. Vingerhoedskruid, klokjes en veldbies geven verticaliteit.

Spork en klimaatboom

Alleen sporkstruiken zijn aangeplant. Vroeg in het jaar bloeit spork met kleine witte bloempjes rijk aan stuifmeel en nectar voor bijen. Vanaf nu groeien besjes die gegeten worden door vogels. Japanse zelkova is klimaatboom die regenwater met gestructureerde blaadjes vangt en traag naar de bodem laat stromen. Breed wortelgestel heeft veel gangetjes voor infiltratie. De boom zuigt veel water op en verdampt het terug voor koeling.