Tour de Tuin - Aflevering 4: vergunningen voor tuinwerken

Van Wild West naar regelgeving

Vroeger kon je in je tuin doen wat je wilde. Die tijd is voorbij. Gemeenten en steden controleren of tuinwerken volgens de regels gebeuren. "Mensen weten het vaak niet, maar tegenwoordig is er handhaving," legt Tania uit. Er rijden ambtenaren rond die checken of grove tuinwerken wel vergund zijn. Het begint altijd op gemeenteniveau. Stad of gemeente oordeelt over je omgevingsvergunningsaanvraag. Maar zelfs binnen één gemeente kunnen de voorschriften per perceel verschillen. Afhankelijk van verkavelingsvoorschriften, bijzondere plannen van aanleg of gemeentelijke verordeningen. Wouter in Drongen (stad Gent) heeft andere regels dan iemand in een andere wijk of gemeente.

Wat moet er vergund worden?

Bijna alles. Garage afbreken en tuinhuis plaatsen? Vergunning. Verharding? Vergunning. Reliëf wijzigen? Vergunning. "Alle stedenbouwkundige handelingen in je tuin moeten vergund zijn," zegt Tania.
Zelfs bestaande verharding die nooit is aangevraagd, moet je nu regulariseren bij nieuwe werken. Sloop je gewoon en bouw je zonder vergunning? Dan kunnen werken stilgelegd worden. In het ergste geval moet je alles afbreken.

Hoeveel tijd kost een vergunning?

Minimaal zes maanden. Je moet een dossier samenstellen met grondplannen, snedes en foto's. De gemeente heeft vier weken om te checken of het volledig is. Vergeet je iets? Dan krijg je een mailtje. "We zien via Google Earth dat er een terras ligt. Daar vinden we geen vergunning voor. Dit moet ook in je dossier." Voor eenvoudige zaken kun je bij het online omgevingsloket.be terecht. Tania raadt aan om alle tuinwerken te bundelen: sloop van het oude, aanvraag voor het nieuwe, en regularisatie van bestaande verharding.

Bomen, hagen en beplanting 

Niet alles vraagt een vergunning. Gras zaaien, bloemen planten – geen probleem. Maar let op met bomen en hagen. Een haag moet 50 cm uit de perceelsgrens staan. Een hoogstamboom minimaal 2 meter. Althans, als er geen specifieke verkavelingsvoorschriften gelden. In Genk bijvoorbeeld moet een hoogstamboom 5 meter uit de perceelsgrens en mag die niet in de voortuin. Zulke regels stammen uit oude verkavelingen uit de jaren '70. "Het zou kunnen dat hier verkavelingsvoorschriften gelden," zegt Tania. "Dat maakt het voor mij juist boeiend." Voor Wouter voelt het eerder als de geest van Kafka die neerdaalt.

Hemelwaterverordening 

Een term die regelmatig terugkomt: hemelwaterverordening. Dit is federaal bepaald. De bedoeling? Vermijd dat hemelwater verspild wordt. Je hemelwaterput moet kunnen uitlopen op je eigen terrein. "Koester terug een plas in je tuin," zegt Tania. "Dat is de ideale infiltratiezone." Een wadi is zo'n infiltratieput – dieper uitgegraven zodat water beter kan doordringen. Laat het water naar het grondwater trekken in plaats van het af te voeren. Voor grote tuinen mag je grotere waterputten, maar alleen als je het water hergebruikt voor bomen, struiken en moestuinen tijdens droge periodes.

Wat als je geen vergunning hebt?

Drie scenario's. Eén: je tuinhuis kan achteraf geregulariseerd worden. Dat is het beste geval. Twee: het kan niet vergund worden – te hoog, te lang, verkeerde materiaalkeuze. Dan moet je mogelijk afbreken. Drie: de rechtbank beslist. De gemeente legt niet zomaar een boete op. Eerst treedt handhaving op, er komt een PV, en de rechter oordeelt. "De meeste tuinwerken gaan zo ver niet," stelt Tania gerust. "Gemeenten proberen te schipperen." Maar soms moeten mensen wel reliëfwijzigingen herstellen.

Meer weten?

Plan je tuinwerken? Informeer vooraf bij je gemeente wat de voorschriften zijn voor jouw perceel. Een tuinarchitect helpt je door het kluwen van regelgeving. Zij kennen de vergunningsprocedures en weten wat wel en niet kan. Zo voorkom je dat werken stilgelegd worden of dat je achteraf moet afbreken. Vind een tuinaannemer in jouw buurt.